5. Systemau storio gwastraff

Erbyn diwedd y sesiwn hon byddwch chi’n gallu:

• Nodi arferion gwael wrth storio a gwaredu gwastraff
• Disgrifio dulliau cywir o storio gwastraff a chemegion
• Disgrifio dulliau o waredu gwastraff a chemegion

Gwastraff ar Ffermydd

Mae gwastraff organig ac anorganig.

Mae gwastraff anorganig yn gallu achosi problemau ar fferm achos dydy e ddim yn gallu cael ei ddefnyddio fel ffynhonnell maethynnau.

Felly rhaid ei storio ar y fferm ac yna ei waredu’n gywir.

Edrychwch ar y sleidiau canlynol a gweithio allan sut dylai’r gwastraff gael ei storio a’i waredu.

Llenni plastig a Deunydd Lapio Byrnau Crwn

Teiars, olew gwastraff a batris

Cynwysyddion cemegion a nodwyddau

Beth yw’r rheolau ar gyfer storio gwastraff?

Gwaredu stoc drig (fallen stoc)

Rhaid gwaredu stoc drig (da byw sy’n marw o achosion naturiol neu glefyd neu sy’n cael ei ladd ar fferm at bwrpas heblaw am er mwyn bwydo pobl) yn unol â Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodi) (Cymru) 2011.

Os yw da byw yn marw ar eich fferm, rhaid iddyn nhw gael eu casglu, eu hadnabod a’u cludo o’ch fferm cyn gynted ag y mae’n rhesymol ymarferol.

Rhaid i chi beidio:

• llosgi neu gladdu stoc drig ar eich fferm
• bwydo stoc drig i farcutiaid coch neu adar corffysol (adar sy’n bwydo ar sgerbydau)

Rhaid i chi drefnu i’r anifail gael ei gasglu gan gludydd sydd wedi’i gymeradwyo a’i gymryd i’w waredu i un o’r canlynol:

• iard nacer
• haid o gŵn hela
• fferm gynrhon
• llosgydd
• safle rendro

Gwaredu gwastraff peryglus

Mae rheoliadau llym sy’n gysylltiedig â gwaredu gwastraff. Mae gwastraff peryglus yn cynnwys:

• asbestos;
• cemegion, ee hylif breciau neu arlliwiwr (toner) argraffu;
• batris;
• toddyddion (solvents);
• plaladdwyr;
• olewau (heblaw am rai bwytadwy), ee olew car;
• offer sy’n cynnwys sylweddau sy’n teneuo oson, ee cypyrddau oer;
• cynwysyddion gwastraff peryglus.

Defnyddiwch fusnesau sydd wedi’u hawdurdodi i gasglu, ailgylchu neu waredu eich gwastraff peryglus – gwiriwch fod cludwyr gwastraff wedi’u cofrestru a bod trwyddedau amgylcheddol gan safleoedd gwastraff;

Gwaredu plastig gwastraff

Rhaid gwaredu plastig gwastraff fel deunydd lapio silwair a chynwysyddion plaladdwyr mewn safle gwaredu wedi’i gofrestru. Ni chaniateir llosgi.

Gwaredu llaeth gwastraff

Os yw llaeth yn cael ei gynhyrchu ar eich fferm, dydy rheoliadau sgil-gynhyrchion anifeiliaid ddim yn berthnasol ac, ond iddo aros ar eich fferm, gallwch ei waredu fel rydych chi eisiau, gan gynnwys:

• ei wasgaru ar eich tir heb atal anifeiliaid rhag pori ar y tir.
• ei fwydo i loi ar eich eiddo.
• Dydy bwydo llaeth gwastraff gwrthfiotig i loi bach ddim yn cael ei argymell.

Crynodeb

Mae llawer o fathau o wastraff ar fferm a dyletswydd y ffermwr yw eu gwaredu nhw’n gywir.

Mae gwastraff yn gallu niweidio’r amgylchedd drwy lygredd.

Hyn a hyn o adnoddau sydd gan y Ddaear a dylai ailgylchu fod yn flaenoriaeth.