2: Mathau o Wastraff mewn Amaethyddiaeth

Erbyn diwedd y sesiwn hon byddwch chi’n gallu:

Rhestru gwahanol fathau o wastraff sydd i’w cael yn gyffredin mewn busnes fferm
Adnabod ffynhonnell pob math o wastraff
Diffinio gwastraff organig, anorganig, peryglus ac ailgylchadwy
Dosbarthu gwastraff yn grwpiau

Mathau o wastraff

Y mae 4 prif gategori y mae gwastraff o ffermydd yn perthyn iddyn nhw:

Organig
Anorganig
Peryglus
Ailgylchadwy

Rheoli maethynnau a gwastraff

Gwastraff Organig ac Anorganig

Gwastraff Organig - Fel arfer mae gwastraff Organig yn dod o anifeiliaid neu blanhigion.
Gwastraff Anorganig - Sylweddau cemegol sy’n dod o fwynau yw gwastraff Anorganig.

Allwch chi adnabod rhagor o wastraff o’r ddelwedd hon?

Gwastraff o’r Diwydiannau Amaethyddol

ORGANIG
Slyri
Tail Buarth
Stoc marw
Toriadau coed
Toriadau glaswellt
Planhigion

Gwastraff o’r Diwydiannau Amaethyddol

ANORGANIG
Gwrtaith cemegol
Teiars
Plastigau o gladdfeydd silwair/byrnau
Olew gwastraff
Peiriannau sgrap

Cynwysyddion iechyd anifeiliaid
Nodwyddau a chwistrelli
Golch dip defaid
Aerosolau
Cortynnau belio a Rhwyd lapio
Amddiffynwyr coed

Diffiniadau eraill o Wastraff

Peryglus

Diffiniad – yn ôl yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch:

‘Mae gwastraff yn cael ei ystyried yn ‘beryglus’ o dan ddeddfwriaeth amgylcheddol pan fydd yn cynnwys sylweddau neu os oes ganddo briodweddau a allai wneud iddo fod yn niweidiol i iechyd dynol neu i’r amgylchedd. Dydy hyn ddim yn golygu o angenrheidrwydd ei fod yn beryglus yn uniongyrchol i iechyd dynol, er y gallai peth gwastraff fod felly.’

http://www.hse.gov.uk/waste/hazardouswaste.htm

Diffiniadau eraill o Wastraff

Ailgylchadwy

Yn ôl ‘eschool’:

Ailgylchu yw prosesu deunyddiau sydd wedi’u defnyddio (gwastraff) yn gynhyrchion newydd, defnyddiol. Mae hyn yn cael ei wneud i leihau’r defnydd o ddeunyddiau crai a fyddai wedi cael eu defnyddio. Hefyd mae ailgylchu’n defnyddio llai o ynni ac mae’n ffordd wych o reoli llygredd aer, dŵr a thir.

https://www.eschooltoday.com/waste-recycling/what-is-recycling.html

Gwastraff Peryglus o Ffermydd

Gwaredu gwastraff peryglus - Mae rheoliadau llym sy’n gysylltiedig â gwaredu gwastraff peryglus. Mae gwastraff peryglus yn cynnwys:

asbestos;
cemegion, ee hylif breciau neu arlliwiwr (toner) argraffu;
batris;
toddyddion (solvents);
plaladdwyr;
olewau (heblaw am rai bwytadwy), ee olew car;
offer sy’n cynnwys sylweddau sy’n teneuo oson, ee cypyrddau oer;
cynwysyddion gwastraff peryglus.

Ailgylchu gwastraff

Ailgylchu Plastig Amaethyddol
Mae’r broses ailgylchu plastig yn cynnwys ei lanhau, ei larpio a’i droi’n beledi i’w defnyddio wedyn.
Mae deunydd plastig sy’n addas i’w ailgylchu wedi’i ddosbarthu o dan god R ar gyfer adfer gwastraff, sy’n fanteisiol ar gyfer achrediadau amgylcheddol.

Addas i’w hailgylchu
Pecynnau a chynwysyddion plastig
Deunydd lapio/ffilm silwair
Deunydd lapio/ffilm byrnau
Gorchuddion cnydau
Twnelau polythen
Drymiau plastig cemegau
Bagiau gwrtaith
Hambyrddau hadau

Ffynhonnell gwastraff organig

Ffynhonnell gwastraff organig

Ffynhonnell gwastraff anorganig

Crynodeb

Gwastraff organig - gwastraff sy’n dod o blanhigyn neu anifail, fel arfer mae organebau’n gallu ei dorri i lawr
Gwastraff anorganig - gwastraff sy’n dod o ddeunyddiau artiffisial, na fyddai’n dadfeilio drwy gael ei dorri i lawr gan organebau
Gwastraff ailgylchadwy - gwastraff sy’n gallu cael ei ddefnyddio at bwrpas gwahanol i’w bwrpas gwreiddiol
Gwastraff peryglus - gwastraff a allai achosi niwed, gan gynnwys yn anuniongyrchol, i’r amgylchedd ac i fodau dynol

Adnodd defnyddiol – Canllaw ar ddosbarthu ac asesu gwastraff