English

1: Cyflwyniad i Reoli Llygredd a Gwastraff

Erbyn diwedd y sesiwn hon byddwch chi’n gallu:

  • Diffinio llygredd a gwastraff
  • Nodi arferion ffermio sy’n gallu bod yn fygythiad i’r amgylchedd
  • Trafod effaith llygredd ffermio ar yr amgylchedd

Llygredd

Term negyddol yw llygredd ac mae’n awgrymu bod mesurau i reoli gwastraff yn aneffeithiol. Nid ‘gwastraff’ yw pob cynnyrch sy’n weddill chwaith h.y. slyri, tail buarth a gwastraff bwyd. Gan mai ‘gwell rhwystro’r clwyf na’i wella’, enw mwy addas ar y modiwl hwn fyddai:
Rheoli maethynnau a gwastraff.

Pa ddiwydiannau amaethyddol sy’n llygru?

  • Ffermydd bridio da byw
  • Ffermydd âr
  • Coedwigaeth
  • Pysgota
  • Garddwriaeth
  • Unedau dofednod
  • Unedau cynhyrchu moch

Beth yw effeithiau llygredd?

01

https://www.itv.com/news/wales/2017-08-21/river-pollution/

02

https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-46212790

03

https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-42338154

04

https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-43389895

05

https://naturalresources.wales/about-us/news-and-events/news/natural-resources-wales-advice-to-farmers/?lang=cy

06

https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-north-west-wales-12550810

07

https://www.fwi.co.uk/livestock/welsh-government-moves-cut-nitrate-pollution-from-farms

Tasg

Atebwch y cwestiynau canlynol drwy wneud ymchwil:

  • Beth yw cyfartaledd y ddirwy am lygru’r afonydd â slyri gwartheg fferm?
  • Beth yw rôl Cyfoeth Naturiol Cymru: Afonydd Cenedlaethol Cymru?
  • Beth yw rôl Asiantaeth yr Amgylchedd?
  • Beth yw rôl Llywodraeth Cymru wrth atal Llygredd fferm sy’n effeithio ar yr amgylchedd?

Crynodeb

  • Mae llygredd yn broblem gynyddol yn y gymdeithas fodern ac mae ffermio’n un o’r diwydiannau sydd ar fai.
  • Cytunir bod peth o’r ‘gwastraff’ ar ffermydd mewn gwirionedd yn ffynhonnell maethynnau sy’n gallu cael eu rhoi ar y tir.
  • Mae gwastraff gan bob fferm ac mae’r ffordd y mae’n cael ei reoli’n effeithio ar ba mor debygol yw hi y bydd llygredd yn effeithio ar yr amgylchedd.
  • Cyfrifoldeb ffermwyr yn bennaf yw atal llygredd o ffermydd rhag effeithio ar yr aer, y dŵr, a’r pridd.
  • Mae gan lywodraethau ac asiantaethau amgylcheddol rôl i’w chwarae o ran addysgu, gan roi arweiniad ar arferion da a monitro.
  • Mae gan rai cyrff hawl i erlyn ffermwyr sy’n methu cydymffurfio â’r gyfraith.